Кісіге қарсы ұстаған қара пышақтың ұшы
қарыс ұзарады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның біреуге өшпенділікпен, қастық ниетпен әрекет етуі өзіне де зиян әкелетінін білдіреді. Тура мағынада қара пышақты біреуге қарсы ұстасаң, оның ұшы ұзарып кетпейтіні белгілі; бірақ астарлы мағынада жаулық ойлаған адам өз ашуын, жаман пиғылын күшейтіп, соның салдарынан өзі де қауіпті жағдайға түседі. Яғни жаман ой, кек, өштік адамды шындықтан алыстатып, ісін де бұзады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қара пышақ» — қастықтың, қатігез ниеттің белгісі. «Қарсы ұстау» — біреуге әдейі зиян келтіруге дайын тұру деген ұғым. Ал «ұшы қарыс ұзарады» деген бейнелі сөз өшпенділіктің шегі болмай, қауіптілігі арта түсетінін аңғартады. Халық бұл арқылы жаулықтың өзі үшін де ауыр салмақ екенін астарлап жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де кек сақтамауға, біреуге әдейі зиян ойламауға үндейді. Мысалы, жұмыста әріптесіне іштарлықпен кедергі жасап жүрген адам ақыры өзі де беделінен айырылып, ұжымда сенімсіз болып қалады. Сондықтан араздықты емес, сабыр мен түсіністі таңдаған дұрыс.
qarys uzarady.