Кімнің жерін жерленсең,
Соның жырын жырларсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам қай ортада өсіп, кімнің қоластында, кімнің ықпалында жүрсе, соның сөзін сөйлеп, соның мүддесін қорғайтынын білдіреді. Тура мағынасында: біреудің жерінде тұрған адам сол жердің иесіне тәуелді болады. Астарлы мағынасында: адамның көзқарасы, пікірі, тіпті мінезі де араласқан ортасына қарай қалыптасады. Сондықтан бұл сөз адалдық, тәуелділік және ортаның әсері туралы ой салады.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «жер» — тек мекен емес, тіршілік ететін орта, билік, ықпал немесе паналайтын орынның бейнесі. «Жыр» — біреудің сөзін сөйлеу, жақтау, насихаттау деген мағынада қолданылған. Яғни, кімнің жерін жерлесең, соның жырын жырлайсың дегені — кімнің нанын жесең, соған қарай тартасың деген өмірлік шындықты ишаралайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір ұйымнан жалақы алып жүрген адам сол ұйымның тәртібін, ұстанымын жақтап сөйлеуі мүмкін. Сондықтан ол адамның пікірі толық еркін бола бермейді деген ескерту ретінде айтылады. Әсіресе қызметте, саясатта, не ақпарат кеңістігінде біреудің ықпалында жүргенде осы мақал орынды қолданылады.
Sonyń jyryn jyrlarsyń.