Хан - тағында,
Би - шағында.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал билік пен шешендік, басқару мен даналықтың өз уақыты, өз орны болатынын аңғартады. Хан тағында отырғанда елді билеп, тәртіп орнатады; би шағында, яғни сөзге жүйрік, ойы орамды кезінде ел дауын шешіп, әділ төрелік айтады. Астарлы мағынасы: әр істің өз мезгілі бар, адамға лайықты қызмет те, бедел де уақытында көрінеді. Бір кезде билікке күш керек болса, бір кезде ақыл мен тәжірибе қажет.
Образдар мен теңеулер
«Хан» — ел басқарған билік иесі, мемлекеттің қуаты мен салмағын білдіреді. «Тақ» — жоғары орын, бедел мен жауапкершіліктің нышаны. «Би» — сөзге тоқтаған халықтың ақылгөйі, әділ төреші. «Шағында» деген сөз би шешендігінің ең өтімді, ширақ, ұтымды кезін меңзейді. Яғни бұл жерде ханның күші мен бидің сөзі салыстырылып, екеуінің де өз дәуірі мен қадірі бар екені көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды өз орнын, өз мүмкіндігін дұрыс тануға шақырады. Мысалы, бір басшы қызметінде жүрген адам жас кезінде батыл шешім қабылдап, кейін тәжірибе жинаған соң ақылмен, сабырмен жұмыс істеуі керек. Сол сияқты кейде күш емес, дер кезінде айтылған дұрыс сөз мәселені шешеді.
Bı - shaǵynda.