«Кетем!» деген қыз,
«Көке!» десең де тұрмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қыз баланың өз көңілі ауып, кетуге бел буған сәтінде, қанша жалынсаң да не қанша еркелетіп айтсаң да, райынан қайтуы қиын екенін аңғартады. Тура мағынасы — «кетем» деп шешкен қыздың тоқтамай кетуі. Астарлы мағынасы — адам бір нәрсені іштей қатты шешсе, оны сөзбен де, өтінішпен де өзгерту оңай емес. Мұнда қыздың мінезі ғана емес, көңіл күйдің, шешімнің беріктігі де меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
«Кетем!» сөзі — түпкілікті шешімнің, ішкі өкпе не қырсық мінездің белгісі. Ал «Көке!» деген еркелету, жылы сөз, жақындыққа шақыру мәнін береді. Яғни, мейірім мен құрметке құрылған сөздің өзі кейде адамды тоқтата алмайтынын көрсетеді. Бұл образдар арқылы қазақ танымындағы сөздің салмағы, әйел мінезінің нәзіктігі мен қайсарлығы қатар сезіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал реніш үстінде айтылған кесімді шешімді қайтару қиын екенін білдіру үшін қолданылады. Мысалы, бір қызметкер бірнеше рет ескерту алған соң жұмыстан кетемін деп шешсе, басшы қанша жұмсақ сөйлеп, жағдайды түсіндірсе де, ол ойын өзгертпеуі мүмкін. Мұндайда осы мақал орынды айтылады.
«Kóke!» deseń de turmaıdy.