«Кел, кел» көп болса, ит те салауатты.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір итке бірнеше адам қайта-қайта «кел» деп шақырса, ол абдырап, әркімнің даусына қарай жүгіріп, тыныш жүре алмайды. Астарлы мағынасы — көптің бір іске жөнсіз араласуы, орынсыз ақыл қосуы істі оңдырмайды, керісінше шатастырады. Яғни, бір адамға бір емес, көп кісі бірдей талап қойса, тәртіп бұзылады, нәтиже де көмескіленеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — кез келген қарапайым істі, ал «кел, кел» деген сөздер — артық бұйрық, қайталама нұсқау, орынсыз араласуды білдіреді. Халық иттің мінезін мысалға алып, адам өміріндегі нақты жағдайды әсерлі суреттеген. Бұл жерде кейіпкердің өзі емес, айналаның ретсіздігі сыналады. Образ арқылы «көп ауыздың сөзі — бір ауыздың ісін бұзады» деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: бір жұмысты бірнеше адам әртүрлі бағытқа тартып, ортақ шешімге келмей жатса, іс созылып кетеді. Мысалы, бір оқушыға әкесі бір тапсырма, анасы басқа тапсырма, ағасы тағы бөлек кеңес берсе, бала не істерін білмей қалады. Сондықтан келісім мен бірізділік қажет.