Қасықпен көлді құрта алмайсың,
Қастықпен елді құрта алмайсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — кішкентай қасықпен үлкен көлдің суын тауыса алмайсың. Астарлы мағынасы — жаман ниет, қастық, өсек-аяң, бүлдіру әрекетімен тұтас елді, берекелі жұртты жеңе алмайсың. Халық мұнда елдің күші бірлікте екенін, ал сырттан жасалған арандату мен ішкі алауыздықтың өзі де халықты түбегейлі жоя алмайтынын меңзейді. Бірақ бұл сөз қастыққа жол беру керек дегенді білдірмейді, керісінше, елдің берік рухын, татулықтың қуатын танытады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қасық — әлсіз, шағын әрекеттің белгісі. Көл — көлемі кең, терең, мол халықтың немесе елдің бейнесі. Бір қасық су көлді тауыса алмайтындай, бір адамның қастығы да елдің тұтастығын оңай бұза алмайды. Ал қастық сөзі — іштарлық, жаулық, жаман ниет дегенді білдіреді. Яғни, мақал қайраттан гөрі араздықтың дәрменсіздігін салыстыру арқылы көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ұжымға, қоғамға немесе мемлекетке іріткі салғысы келгендерге қарсы айтылып жатады. Мысалы, бір мектепте екі-үш оқушы сыныптағы достықты бұзғысы келсе, сынып жетекшісі: «Қастықпен елді құрта алмайсың» деп, татулықтың бәрінен биік екенін еске сала алады. Бұл сөз адамдарды бірлікке, сабырға және ортақ мүддені қорғауға үндейді.
Qastyqpen eldi qurta almaısyń.