Қашарыңда қашарсың,
Туарыңда сасарсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның басына іс түскенде оның алдын ала ойлап, сақтанбай қалса, қиын сәтте абдырап қалатынын білдіреді. Тура мағынада «қашарсың» және «сасарсың» сөздері қауіп төнгенде қашып құтылу мен сасқалақтау әрекетін меңзейді. Астарлы мағынасы — әр істі ерте ойлап, қауіп-қатерді бұрыннан сезіп, дайын жүру керек. Өйткені іс өршіп кеткен кезде қайран қылу қиын.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қашу» — адамды тығырықтан алып шығуға тырысқан шара, ал «сасу» — ойланбай қалғанның белгісі. Яғни, бұл жерде өмірдің сынағы адамды бірде қашуға мәжбүр ететін, бірде абдырататын жағдай ретінде бейнеленеді. Халық осындай қысқа сөзбен сақтық пен көрегендікті үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмыс, оқу, қаржы немесе қауіпсіздік мәселесінде қолдануға болады. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай жүріп, соңғы күні қатты қиналса, үлкендер: «Қашарыңда қашарсың, туарыңда сасарсың» деп ескертуі мүмкін. Яғни, бір істі кейінге қалдырмай, уақытында қамданған дұрыс.
Týaryńda sasarsyń.