Қара жерге халық ие.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жердің үстінде халық өмір сүріп, оны игеріп, пайдаланып отыр деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы: жердің, елдің, байлықтың, тіршіліктің шын иесі — халық. Халық бар жерде еңбек те, қоныс та, ырыс та бар. Сондықтан жерді қадірлеу, оны қорғау, игілікке жарату — жұрттың ортақ міндеті.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қара жер» — жай ғана топырақ емес, бүкіл тіршіліктің негізі, ата қоныс, ырыс пен несібе көзі. «Ие» сөзі халықтың иелік қана емес, жауапкершілік те арқалайтынын аңғартады. Яғни халық жерді иеленіп қана қоймай, оны күтіп-баптап, елдік мүддеге қызмет еткізуі керек деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жерге ұқыппен қарау, табиғатты қорғау, ауыл мен елдің байлығын дұрыс пайдалану туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, ауыл шаруашылығында жерді тоздырмай, егін егіп, суын үнемдеп, өнімді көбейту — осы мақалдың бүгінгі өмірдегі көрінісі. Сондай-ақ бұл сөз елдің жері халықтың ортақ аманаты екенін еске салады.