Қаңтарда қалпақ киім болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қаңтардың ең қатты аязды, суық ай екенін білдіреді. Тура мағынасында, қыстың қақаған шағында жеңіл бас киім кию мүмкін емес, өйткені ол жылытпайды. Астарлы мағынасы — әр істің өз мезгілі, өз лайықты орны бар; жағдайға сай әрекет ету керек. Адам да заманға, ортаға, уақытқа қарай дұрыс дайындалмаса, қиындыққа ұшырайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қаңтар» — қыстың бет қаратпас ызғарының бейнесі, ал «қалпақ» — жеңіл, жұқа киімнің символы. Екеуін қатар қою арқылы мақал «осындай суықта мұндай киім жарамсыз» деген ойды нақты жеткізеді. Яғни, әлсіз нәрсе қатал сынға төтеп бере алмайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне адамға алдын ала қамдану, шамаңды білу, жағдайды дұрыс бағалау керегін айту үшін қолданылады. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай келіп, соңынан қиналса, оған «Қаңтарда қалпақ киім болмайды» деп, уақытында еңбектенбегеннің қиындыққа тап болатынын ескертуге болады.