Қанша шешен болса да,
Дауға салма малсызды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — сөзге жүйрік, шешен адам болса да, малы жоқ, дәулеті жоқ кісіні даулы іске араластырма деген ескерту. Астарлы мағынасы — өмірде сөздің өзі ғана емес, салмақ пен жауапкершілік те қажет. Малсыз, дәулетсіз адам кейде дауда әлсіз болады, оның сөзі өтпей, сөзіне құлақ аспай қалуы мүмкін. Сондықтан дау-дамайда адамның жай ғана шешендігі емес, тірегі, беделі, жағдайы да ескеріледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шешен» — тілі өткір, ойы ұшқыр адам. «Дау» — тартыс, бітпес келіспеушілік. «Малсыз» сөзі тек мал-мүліксіздікті емес, материалдық тірегі жоқ, әлсіз жағдайды білдіреді. Халық малды күнкөрістің, беделдің, тіршіліктің өлшемі етіп алып, соны даудың салмағымен байланыстырып отыр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреуді дауға, сотқа не үлкен жауапкершілікке тартарда оның нақты мүмкіндігін, қорғанын, жағдайын ойлау керек деген мағынада қолданылады. Мысалы, шағын кәсіпкер мен ірі компания арасындағы дауда тек әдемі сөйлегені үшін емес, дәлелі мен күші бар тарапты дұрыс бағалау қажет.
Daýǵa salma malsyzdy.