Қадірлі кісі қартаймайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қадірі бар, елге сыйлы, сөзі өтімді адамды жұрт ешқашан «кәрі» деп кемітпейді. Бұл жерде қартаюдың өзі емес, адамның абыройы мен орны алдыңғы қатарға шығады. Тура мағынада адам жас ұлғайса да, оның беделі сақталады; астарлы мағынада сыйлы кісінің қадірі жыл өткен сайын тіпті арта түседі. Халық ондай жанның тәжірибесін, ақылын, мінезін бағалап, жасына қарап емес, қасиетіне қарап құрметтейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қадірлі кісі» — көптің сыйына ие, өнегелі, парасатты адам. «Қартаймайды» дегені биологиялық жасқа қатысты емес, рухани және әлеуметтік мәнде айтылған. Яғни, қадірлі адамның беделі ескірмейді, сөзі мен өнегесі уақытпен бірге жоғалмайды. Бұл — адамның жасына емес, адамдығына мән беретін қазақ танымы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тәжірибелі ұстазға, елге сыйлы дәрігерге, не көпті көрген ақсақалға қатысты айтылады. Мысалы, ауылдағы ұзақ жыл еңбек етіп, бәріне ақылын айтып жүрген қарияны жұрт «ол кісі қартайған жоқ, әлі де қадірлі» деп құрметтейді. Мұндай сөз адамды жасына емес, еңбегі мен абыройына қарап бағалауға үйретеді.