Итке артқан қос далада қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: итке жүктелген жүк не қосар міндет далада қалып қояды, яғни әлсіз, лайықсыз не сенімсіз нәрсеге артылған іс аяқсыз қалады. Астарлы мағынасы: жауапсыз адамға, қабілеті жетпейтін іске, не орынсыз үмітке сенуге болмайды. Біреуге тапсырылған шаруа оның шамасына сай болмаса, нәтиже шықпайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — көшпелі өмірде тірлікке пайдаланылғанымен, ауыр жүк көтеретін сенімді көлік емес деген ұғымды білдіретін бейне. «Артқан қос» — салмақты, маңызды жүк не міндет. «Далада қалады» дегені — іс иесіз, бақылаусыз қалып, орындалмайды деген ойды күшейтеді. Яғни мақал бір істі дұрыс адамға тапсырудың маңызын образ арқылы ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сенімсіз адамға жауапты жұмыс бермеу керек деген ойда қолданылады. Мысалы, есепке ұқыпсыз қызметкерге маңызды құжатты тапсыру — «итке артқан қос далада қалады» дегеннің дәл өзі: құжат уақытында дайын болмай, бүкіл жұмыс кідіреді.