Ит ұяласынан қорықпайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ит өз ұясына, яғни өзі үйренген ортасына қорқынышсыз кіреді. Мақалдың тура мағынасы осыны білдірсе, астарлы мағынасы — адам өз жақын ортасында, өзіне ыңғайлы жерде батыл, еркін болады деген ой. Кейде бұл сөз адамның туып-өскен жерінде немесе өз адамдарымен бірге жүргенде өзін сенімді сезінетінін меңзейді. Сонымен бірге, таныс ортада бәрі оңай көрінгенімен, сыртта жауапкершілік пен сынақ күшейетінін де аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — қарапайым тіршілік иесі ретінде алынған бейне. «Ұя» — үй, ошақ, өз ортасы, таныс кеңістік деген ұғымды береді. Иттің ұядан қорықпауы арқылы халық адамға да жақын ортада қорған барын, ал бейтаныс жерде сақтық керек екенін астарлап жеткізеді. Бұл теңеу өмірдің табиғи заңын қарапайым әрі әсерлі түрде бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адам өз ортасында батыл, бірақ жаңа ортада ойлы болу керек деген мағынада қолданылады. Мысалы, бір қызметкер өз кеңсесінде еркін сөйлеп, шешім қабылдайды, ал басқа бөлімге ауысқанда алғашында сасқалақтайды. Сонда «Ит ұяласынан қорықпайды» деп, адамның өзіне таныс ортада сенімді болатынын айтып жатады.