«Әйт, шүу!» деген - атанға демеу,
«Әуп!» деген - ерге демеу.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыр жүк тартқан атанға айдаушының «Әйт, шүу!» деп дауыс беруі оған күш қосқандай болады, ал адамға «Әуп!» деп жігерлендіріп айту демеу береді. Астарлы мағынасы — кез келген істің орындалуына қолдау мен көтермелеудің әсері зор. Жалғыз адамның қайраты болғанымен, жылы сөз, сенім, демеу оның жігерін арттырып, қиын істі жеңілдетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «атан» — ауыр жұмыстың, төзім мен қажырдың бейнесі. «Әйт, шүу!» деген үн — көшпелі өмірдегі атты, түйені жетелеудің дауысы ғана емес, жігер беретін белгі. Ал «ер» — елге тірек болатын азаматтың символы. «Әуп!» деген сөз адамның күш салған сәтіндегі ішкі серпілісті білдіреді. Яғни халық ауыр еңбек пен жауапты істі атқаруда бір ауыз қолдаудың өзін үлкен қуатқа теңеген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды біреуді қолдап, жігерлендіру керек кезде қолданамыз. Мысалы, емтиханға қатты дайындалып жүрген досыңа «Сенің қолыңнан келеді!» деп сенім білдірсең, ол қайта жігерленеді. Сол сияқты жұмыста шаршаған әріптеске жылы сөз айту да оның күшін көбейтеді. Мақал адамдардың бір-біріне рухани демеу беруі маңызды екенін ескертеді.
«Áýp!» degen - erge demeý.