Иесі баққан ит семіз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Иесі күтіп, дұрыс баптаған иттің күйі жақсы болады деген тура мағынадан бөлек, бұл мақал кез келген нәрсенің, істің не адамның нәтижесі оған қарайтын, қамқор болатын, жауапты жанға байланысты екенін меңзейді. Яғни біреудің еңбегі, ықыласы, бақылауы бар жерде береке де, сапа да артады. Астарлы мағынасы — қараусыз қалған нәрсе жүдеп-жадайды, ал ұқыппен қаралғаны өсіп-өнеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ит» — қамқорлық көретін кез келген тіршілік иесінің символы. «Иесі» — тәрбиеші, басшы, үйдің не істің жауапты адамы. «Семіз» сөзі тек қана қоңдылықты емес, тоқтықты, күтімнің жақсы екенін білдіреді. Осы арқылы халық «қараған өседі, қарамаған семіру түгіл, күйі кетеді» деген ойды бейнелі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бүгін бұл мақал жұмыста, оқуда, отбасыда жиі қолданылады. Мысалы, мұғалім оқушыға үнемі бағыт беріп, тапсырмасын қадағалап отырса, оның үлгерімі жақсарады. Сол сияқты, бастық та қызметкерін дұрыс ұйымдастырып, қолдау көрсетсе, іс алға басады. Яғни нәтиже көбіне жауапкершілік пен күтімге байланысты.