Ғалам - адам үшін,
Адам - ғалам үшін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мен әлемнің бір-бірімен тығыз байланысын білдіреді. Тура мағынасында ғалам адамға өмір сүру үшін қажет кеңістік, ал адам ғаламдағы тіршілік иесі ретінде сол әлемнің бір бөлігі. Астарлы мағынасы — адам табиғаттан, қоғамнан, қоршаған ортадан тыс өмір сүре алмайды; сонымен бірге адам да ғаламның мәнін танып, оны сақтап, көркейтуге жауапты. Яғни, адам әлемнен тек нәр алып қоймай, оған пайдалы ісімен үлес қосуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ғалам» — бүкіл дүниені, табиғатты, тіршілікті бейнелейтін кең ұғым. «Адам» — тек жеке тұлға емес, саналы, жауапты, ойлайтын жаратылыс. Екі ұғымның қарама-қарсы қойылуы олардың өзара тәуелді екенін көрсетеді. Бұл жерде адам ғаламның орталығы ғана емес, оның аманаты мен сақтаушысы ретінде де танылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал экологияны қорғау, табиғатты аялау, қоғамға пайда келтіру сияқты әрекеттерге үндейді. Мысалы, адам қоқысты бей-берекет тастамай, ағаш отырғызып, су мен энергияны үнемдесе, ол ғаламға қамқорлық жасағаны болады. Сондай-ақ білім алып, еңбектеніп, айналасына жақсылық жасау да — адамның ғалам алдындағы борышын өтеудің бір жолы.
Adam - ǵalam úshin.