Ешкі бастаған қой егінге түсер,
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ешкі бастап жүрген қой отары егінге кіріп кетеді деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — топты дұрыс басқара алмаса, берекесіздік пен зиянға ұрындырады. Яғни басшы әлсіз, тәртіпсіз не ойсыз болса, соңынан ерген жұрт та қателікке ұрынады. Мақал ел басқару, отбасы, жұмыс ұжымы сияқты ортада жетекшінің жауапкершілігі қандай маңызды екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ешкі» — жол көрсетуші, бірақ мінезі шалт, шоқығыш, тентектеу басшының бейнесі. «Қой» — көнбіс, ерген көпшілік. «Егін» — біреудің маңдай терімен өсірген еңбегі, берекесі. Осы үш образ арқылы халық: бір адамның қателігі көпке зиян әкелетінін өте нанымды жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұйымдағы, сыныптағы немесе отбасындағы дұрыс бағыт берудің маңызын айту үшін қолданылады. Мысалы, тәжірибесі аз адам жобаны басқарып, ұжымның жұмысын дұрыс ұйымдастырмаса, уақыт та кетеді, нәтиже де төмен болады. Сонда осы мақал еске түсіп, «басшыны дұрыс таңда» деген ой айтылады.