Есептескен ел болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Есептескен ел болмайды» деген мақал адамдардың әр ісінде қатаң есепке жүгініп, әр тиынды, әр еңбекті ұдайы таразылай берсе, арадағы сыйластық пен татулық бұзылады дегенді білдіреді. Яғни елдің бірлігі тек пайда мен шығынды ғана ойлаудан емес, кең пейіл, кешірім, өзара түсіністіктен құралады. Тұрмыста ұсақ есепке байланып қалу адамды тарылтады, ал ағайын мен ел арасында сенімді азайтады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ел» сөзі — бір үйдің ғана емес, тұтас қауымның, көпшіліктің бейнесі. «Есептесу» — тек ақша санау емес, қарым-қатынаста әр нәрсені қағазға түсіріп, мүлтіксіз қайтарым күтетін мінезді меңзейді. Халық мұнда кеңдік пен жомарттықты жоғары қояды: ел болу үшін адам арасына жылылық керек, ал тым қатаң есеп сол жылылықты суытады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды достықта, туыстықта, көршілік қатынаста қолдануға болады. Мысалы, біреуге үнемі «былтыр сен маған көмектестің, енді сен маған міндеттісің» деп есеп жүргізе берсе, арадағы сый азаяды. Ал шын ықыласпен қолдау көрсеткен жерде сенім бекиді, қатынас берік болады.