Есебін тапқан жігітке,
Ердің құны сөз емес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — істің есебін, жөн-жосығын, ыңғайын тапқан жігітке үлкен құн төлеу де қиын емес, яғни ондай адамға сеніп, оның еңбегін бағалау керек деген ой. Астарлы мағынасы — ақылды, іскер, пайдасын білетін, шаруаны ұқыппен атқаратын азаматтың қадірі өте жоғары. Елге қажет ердің еңбегі ақшаға, сөзге шақталмайды; оның білігі мен ісі бәрінен қымбат. Мұнда «ердің құны сөз емес» деу арқылы нағыз азаматтың бағасы тек айтқан сөзбен емес, істеген ісімен өлшенетіні айтылады.
Образдар мен теңеулер
«Есебін тапқан жігіт» — кез келген істің жолын табатын, қиындықтан шығатын, ойы ұшқыр адам. «Ердің құны» — ер азаматтың, іскер адамның қоғамдағы бағасы, беделі. Ал «сөз емес» дегені — мұндай адамның еңбегін құр уәдемен не арзан сөзбен өлшеуге болмайды деген түйін. Яғни мақал ақыл, есеп, тәжірибе және жауапкершілікті биік қояды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, бизнесте, оқуда іске мығым, шешім таба білетін адамдарды бағалағанда айтылады. Мысалы, қиын жобаны уақытында аяқтап, шығынды азайтқан маманға басшы «Есебін тапқан жігітке, ердің құны сөз емес» деп, оның еңбегін жоғары бағалайды.
Erdiń quny sóz emes.