Ерлік керсеткенге оқ та дарымас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ерлік пен батылдықтың қадірін айтады. Тура мағынада, оқ тиген адамға зиян келеді, ал астарлы мағынада — қайсар, жүректі, намысты адамды қиындық та, қауіп те қорқыта алмайды. Ел қорғап, әділдік жолында жүрген, қаймықпай іс істеген жанға жау да бата алмайды деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы оқ — жай қарудың белгісі ғана емес, өмірдегі қауіп, сынақ, қысым мен жауыздықтың символы. Ал ерлік көрсеткен адам — жүрегі мықты, рухы биік, намысы берік тұлға. Халық ерлікті қалқанға теңеп, батыл жанды сыртқы қатерден қорғалғандай бейнелейді. Яғни, ерлік адамның беделін де, рухын да күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тек соғыспен емес, кез келген қиын жағдайда батыл шешім қабылдайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу ұжымдағы әділетсіздікке жалғыз қарсы шығып, шындықты ашық айтса, жұрт оны «ерлік көрсеткенге оқ та дарымас» деп мақтайды. Бұл — қорқақтамай, дұрыс жолдан таймаудың белгісі.