Ер болсаң, бопсаға шыда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ер болсаң, бопсаға шыда» деген мақал ер азаматтың мінезі берік, сабырлы, төзімді болуын талап етеді. Мұндағы тура мағынасы — біреу сөзбен тиісіп, қорқытып, бопсалап жатса, оған сыр бермей шыдау. Астарлы мағынасы — нағыз ер адам ұсақ сөзге еріп, ашуға берілмей, намысын сабырмен қорғайды. Ерлік тек күшпен емес, төзіммен, ұстамдылықпен де өлшенеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ер» сөзі батыл, жауапты, салмақты азаматты білдіреді. Ал «бопса» — қысым, қорқыту, қоқан-лоқы, орынсыз тиісу. Осы екі ұғымның қарсы қойылуы арқылы халық ер жігіттің әлсіздік танытпай, ішкі қуатын сақтауы керек екенін аңғартады. Бұл жерде «шыдау» — жай ғана үнсіз қалу емес, өзін-өзі ұстай білу, ашуға берілмеу, лайықты шешім табу дегенді білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға психологиялық қысым жасалғанда сабыр сақтауды ескертеді. Мысалы, жұмыста біреу орынсыз кінә тағып, қорқытып сөйлесе, ашуға булықпай, жағдайды дәлелмен шешкен дұрыс. Сонда адам өз абыройын да, беделін де сақтайды.