Елінен безген ер болмас,
Көлінен безген қаз болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туған елін, өскен жерін тастап безіну ер-азаматқа тән қылық емес екенін айтады. Тура мағынада: ер жігіт елінен ажырап, өз жұртынан қол үзбеуі керек. Астарлы мағынада: адам өз тамырын, халқын, ата қонысын, салтын құрметтеуге тиіс. Елінен безу — рухсыздық, опасыздық, ал елге адал болу — азаматтықтың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мақалда «ер» мен «қаз» салыстырылып берілген. Қаз өзіне жайлы көлін тастамайтыны сияқты, нағыз азамат та туған елін тастап кетпейді. Көл — қаздың мекені, тірегі болса, ел — ердің тірегі, арқауы. Бұл образдар адам мен табиғат арасындағы тұрақтылықты көрсетіп, туған жердің қадірін терең сездіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал туған жерін ұмытпай, елге қызмет ету, қиындықта өз жұртына сүйеніш болу мағынасында қолданылады. Мысалы, оқу үшін қалаға кеткен жас маман білімін туған ауылына әкеліп, мектепке жұмысқа тұрса, елінен безбей, керісінше еліне пайдасын тигізген болады.
Kólinen bezgen qaz bolmas.