Екіндіде ел тастама.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: екінді уақытында, яғни күн еңкейіп, кеш бата бастаған шақта елден, ауылдан алысқа шықпа деген ескерту. Астарлы мағынасы — кешкі мезгілде жолға шығу қауіпті, іс те, сапар да аяқталмай қиындыққа ұрындыруы мүмкін. Халық мұнда уақытты дұрыс таңдаудың, сақ жүріп, алдын ала ойланудың қажет екенін айтады. Бір істі бастауға да, жолға шығуға да қолайлы мезгіл бар, ал әр нәрсенің өз ыңғайы мен реті болады.
Образдар мен теңеулер
«Екінді» сөзі — күннің еңкейген шағы, қараңғылыққа жақын уақыттың бейнесі. «Ел тастама» дегені — жұрттан, қоныстан, қауіпсіз ортадан жырақтама деген ишара. Мұнда ел — қорған, тірек, амандықтың символы. Яғни, қараңғы түспей тұрып ел ішінде болу — қауіпсіздік пен ақылдылықтың белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе сапар, жұмыс, даладағы шаруа немесе кешкі уақытта жалғыз жүру сияқты жағдайларда қолданылады. Мысалы, тауға серуенге шыққан адам кеш кірмей қайтуы керек, өйткені қараңғыда адасып не жарақат алып қалуы мүмкін. Мақал адамды уақытты бағалауға, тәуекелді орынсыз жасамауға үйретеді.