Диқан болсаң, жеріңнің басында бол,
Сыпайы болсаң, бегіңнің қасында бол.
«Диқан болсаң, жеріңнің басында бол, Сыпайы болсаң, бегіңнің…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі түрлі істің жөнін қатар айтады. Диқан адам жермен тікелей айналысуы керек, өйткені егіннің жайын ең жақсы білетін — соны өзі баптап, басында жүрген адам. Ал сыпайы, әдепті жан үлкеннің, басшының жанында жүріп, тәрбие мен тәртіпті сақтағаны дұрыс деген ой бар. Яғни әркім өз ісінің қасында болып, жауапкершілікті бөліп қана қоймай, орнын да білуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жеріңнің басында бол» дегені — жерді тастамай, еңбектен қол үзбе, шаруаның қасында бол деген астарлы мағына береді. «Бегіңнің қасында бол» тіркесі — сыйластықты, тәртіпті, үлкенді құрметтеуді білдіреді. Мұнда «биік орын» мен «жер» қарама-қарсы қойылып, еңбек пен әдептің екеуі де өмірде маңызды екені аңғарылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз ісіне жауапкершілікпен қарауға үндейді. Мысалы, фермер егінін тек қағазбен емес, күн сайын алқапты аралап, суын, топырағын, өнімін бақыласа, жұмысы өнімді болады. Сол сияқты қызметкер де басшының қасында жүріп, тәртіп пен тәжірибеден үйренсе, кәсібі өседі.
Sypaıy bolsań, begińniń qasynda bol.