Дауға барсаң, бірің бар,
Жауға барсаң, бәрің бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — дау-шарға, келіспеушілікке барған кезде бір адам да жеткілікті болуы мүмкін, ал жауға, сыртқы қауіпке қарсы шыққанда елдің бәрі жұмылуы керек. Астарлы мағынасы — ішкі тартыста артық ашу мен дүрмек зиян, ал қауіп төнгенде татулық пен ортақ күш қана жеңіс әкеледі. Яғни, өзара дау-дамайда сабыр керек, ал ортақ мүдде мен елдік іс үшін бірлік қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дау» — адамдар арасындағы сөз таласы, түсініспеушілік. «Жау» — тек соғыс кезіндегі дұшпан емес, жалпы елге төнген қауіп, қатер. «Бірің бар» дегені — бір адамның ақылы, сөзі, бітімге келтіру қабілеті жеткілікті деген ойды білдіреді. Ал «бәрің бар» — елдің, жұрттың түгел атсалысуын қажет ететін ауыр сын сәтті меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымда, отбасында, қоғамда дұрыс қолданылады. Мысалы, екі әріптес жұмысқа байланысты келісе алмай қалса, мәселені бір адам сөйлесіп шешуі мүмкін; ал үлкен ортақ жобаға, қиын жағдайға келгенде бүкіл команда бірігіп әрекет етуі керек. Бұл сөз адамдарды орынсыз жанжалдан сақтап, керек жерде ұйымшыл болуға үйретеді.
Jaýǵa barsań, báriń bar.