Бұйырған малға тісің тисін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға тағдырдан, несібеден келген малдың берекесі болсын, соны пайдаланып, ырысын көрсін деген тілек. Астарлы мағынасы — адам өзіне бұйырған, маңдай терімен не несібесімен келген дүниенің қадірін білуі керек. Жеткен ырысты қанағатпен қабылдап, орынсыз өкінішке салынбай, барға шүкір етуге үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — тек төрт түлік емес, жалпы ырыс, несібе, дәулет ұғымын білдіреді. «Тісің тисін» деген тіркес — сол бұйырған несібені бос жібермей, игілігіне жарату, пайдасын көру деген бейнелі сөз. Халық мұнда байлықтың көлемінен гөрі, оның өз иесіне келуі мен дұрыс жұмсалуын маңызды қояды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қолдағы мүмкіндікті бағалау, аз болса да адал табысты қадірлеу үшін айтылады. Мысалы, адам көп армандаған жұмысқа емес, қолжетімді әрі адал қызметке орналасса, «Бұйырған малға тісің тисін» деп, барын ұқсатуға, еңбегін адал атқаруға шақырады. Бұл сөз қанағат пен ризашылықты тәрбиелейді.