Ботам, ботам дегенше,
Ботакөзім десеңші.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір адамға жылы сөз айтудың өзі әртүрлі болатынын білдіреді. «Ботам, ботам» деп қайталай беру құр еркелету сияқты көрінсе, «ботакөзім» деу — жақындықты, ілтипатты, сүйіспеншілікті нәзік әрі әсерлі жеткізу. Астарында адамға тек атау емес, жүрекке жағатын, мәнді сөз айту керек деген ой жатыр. Яғни сөздің сыпайылығы мен мейірімі қарым-қатынасты жылытады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бота» — қазақ ұғымында сүйкімді, әлпештелген, қымбат жанның бейнесі. «Ботам» деген сөз жалпы еркелету болса, «ботакөзім» деген тіркес көздің әдемілігін ғана емес, жанға жақындықты, сүйіспеншілікті де білдіреді. Қазақ тіліндегі осындай нәзік теңеулер адамның көңілін көтеріп, сыйластықты арттырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жақын адаммен сөйлескенде, жылы сөздің маңызын көрсету үшін қолданамыз. Мысалы, ата-әже немересін жай ғана атымен шақырмай, «айналайын», «ботакөзім» деп еркелетсе, бала өзін жақсы көреді, жүрегі жібиді. Бұл — сөз мәдениетінің, мейірімнің белгісі.
Botakózim deseńshi.