Болатын өгіз бұзауынан белгілі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Болатын өгіз бұзауынан белгілі» деген мақал адамның, істің не құбылыстың келешектегі бағыты бастапқы қалпынан-ақ аңғарылатынын білдіреді. Тура мағынасында бұзаудың өсе келе қандай өгіз болатыны оның бүгінгі бітімінен, қимылынан байқалатыны айтылған. Астарлы мағынада: баланың тәрбиесі, адамның мінезі, қабілеті, таланты ерте көрінеді; сондай-ақ басталған істің сапасы да оның соңғы нәтижесіне әсер етеді. Сондықтан халық «не ексең, соны орасың» деген ойды да осы мақалмен сабақтастырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өгіз» — күш-қайраттың, тұрмыстағы пайдалы малдың бейнесі. «Бұзау» — әлі жетілмеген, бірақ болашағы бар жас күйді аңғартады. Осы екі образ арқылы халық адам өміріндегі өсу, қалыптасу, бағалау кезеңдерін өте дәл суреттеген. Бұзаудың бойындағы әлсіздік те, болашақ қуат та байқалады; сол сияқты баланың тәрбиесі мен адамның мінезі де ерте танылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі заманда да өзекті. Мысалы, бала кішкентайынан ұқыпты, жауапты, еңбекқор болса, оның өскенде де осындай азамат болу ықтималдығы жоғары. Сол сияқты жаңа жұмысқа келген адамның алғашқы тәртібі мен ниеті оның болашақтағы кәсіби деңгейін көрсетеді. Сондықтан үлкендер жас кезіндегі әдетке, тәрбиеге және бастаманың сапасына ерекше мән береді.