Біз де кісі болармыз,
Атқа кісен салармыз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның болашақта өсіп-жетіліп, үлкен іске жарайтынын, өз орнын табатынын білдіреді. Тура мағынасында «атқа кісен салу» — асау не жүйрік малды тыйып, меңгеру әрекеті. Астарлы мағынада бұл — әлі жас, әлсіз, тәжірибесіз адам да уақыт өте күш жинап, мәртебелі, беделді азаматқа айналады деген сенім. Сонымен бірге мұнда жас адамның намысы, жігері, өзіне деген сенімі сезіледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кісі болармыз» тіркесі тек адам болу емес, елге сыйлы, сөзі өтімді, мінезі орнықты тұлға болуды меңзейді. Ал «атқа кісен салу» — өте күшті, тіпті асау нәрсені де бағындырудың белгісі. Бұл образ жас адамның болашақта қиындықты еңсеріп, күш-қайратымен көзге түсетінін бейнелейді. Қазақ танымында ат — қуат пен ерліктің нышаны, ал оны кісендеу — батылдықтың, ептіліктің, өжет мінездің көрінісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне жасөспірімнің, студенттің немесе тәжірибесіз адамның өзіне сенім білдіруі үшін айтылады. Мысалы, бір жас маман алғашқыда жұмысын толық меңгермей жүрсе де, еңбектеніп, тәжірибе жинап, кейін мықты маманға айналуы мүмкін. Сондай сәтте осы мақал оның талпынысын, өсуге деген үмітін дәл жеткізеді.
Atqa kisen salarmyz.