Бірі кемнің бәрі кем.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің басында бір нәрсе жетіспесе, оның салдары тек соған ғана емес, айналасындағы бүтін жағдайға да әсер етеді. Астарлы мағынасы — кез келген істің толық, берекелі болуы үшін оның әр бөлігі бүтін, тең әрі жарасымды болуы керек. Бір адамнан, бір мүшеден не бір тіректен кемдік көрінсе, сол кемдік жалпы істің де әлсіреуіне әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бірі» сөзі бір ғана бөлшекті емес, жүйенің бір маңызды тұсын білдіреді. «Кем» деген сөз жетіспеушілік, олқылық, толымсыздық мағынасын береді. Яғни мақал бүтінді бөлшектердің бірлігі ретінде суреттейді: бір жері сынған ыдыс секілді, бір кемі болса, бүкіл қалпы бұзылады. Бұл жерде нақты заттан гөрі тұтастық пен үйлесімнің бейнесі басым.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал команда, отбасы, оқу, жұмыс сияқты ортақ іске өте сай келеді. Мысалы, жобада бір маман өз міндетін дұрыс атқармаса, бүкіл жоба кешігіп не сапасы төмендеп кетеді. Сол сияқты сыныпта бір оқушы дайындалмаса, топтық жұмыстың нәтижесі де әлсірейді. Мақал адамға әр бөлшектің, әр адамның, әр істің өз орнында маңызды екенін ескертеді.