Бір жол бар алыс,
Алыс та болса жақын.
Бір жол бар жақын,
Жақын да болса алыс.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жолдың қашықтығы мен жақындығы туралы. Бірақ астарлы мағынасы тереңірек: кейде арасы алыс адаммен де ниет, ынта, түсіністік болса, байланыс жақын болады; ал қасыңда жүрген жанмен көңіл, пиғыл сай келмесе, ол адам саған жат көрінеді. Яғни жақындықты тек арақашықтық емес, адам арасындағы сыйластық пен ішкі үйлесім анықтайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алыс жол» пен «жақын жол» — жай ғана кеңістік емес, адамдар арасындағы рухани арақашықтықтың белгісі. «Алыс та болса жақын» дегені — жүрекке жылы, ниеті түзу жанның қашық болса да етене сезілетінін аңғартады. Ал «жақын да болса алыс» — күнде көрісетін, бірақ көңілі суық, сенімі жоқ адамның жат болып қалатынын білдіреді. Бұл жерде жол адам қатынасының символы ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал туыстықта, достықта, әріптестік қатынаста жиі кездеседі. Мысалы, басқа қалада тұратын досыңмен жиі хабарласып, бір-біріңді түсініп жүрсеңдер, араларың жақын болады; ал бір кеңседе істесеңдер де, сөйлеспей, сенім болмаса, араларың алыс сезіледі. Сондықтан мақал адамға шынайы жақындықтың өлшемі — арақашықтық емес, жүрек жақындығы екенін еске салады.
Alys ta bolsa jaqyn.
Bir jol bar jaqyn,
Jaqyn da bolsa alys.