Бір үйдің иесі - жүк көтерер түйесі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір үйдің ауыр жүгін көтеретін түйе қандай қажет болса, отбасының да бар салмағын көтеріп, шаруасын дөңгелететін бір тірек адам болады. Астарлы мағынасы — үй ішіндегі жауапкершілік көбіне бір адамға түседі, сол себепті ол қайратты, сабырлы, еңбекқор болуы керек. Үйдің берекесі сол адамның мойнындағы жүкке төтеп беруіне байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үйдің иесі» — отбасының қамын ойлайтын, жауапкершілік арқалайтын адам. «Жүк көтерер түйе» — күштің, төзімнің, ауыр міндетті көтере білудің бейнесі. Қазақ танымында түйе ауыр жүкке шыдамды, алыс жолда сенімді көлік саналған. Сондықтан бұл теңеу отбасы тірегінің мықтылығын, төзімін, қажырын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал үйдегі негізгі табыс табатын не барлық шаруаны ұйымдастыратын адамға қатысты айтылады. Мысалы, әкесі немесе анасы жұмыс істеп қана қоймай, үйдің төлемі, баланың оқуы, тұрмыстың бәрін қатар алып жүрсе, жұрт: «Бір үйдің иесі — жүк көтерер түйесі» дейді. Бұл сөз ондай адамға құрмет білдіріп, оның еңбегін бағалауға шақырады.