Бір түйір дәнде бір тамшы тер бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір дәннің өзінде оны өсірген адамның маңдай тері, еңбегі жатыр деген сөз. Астарлы мағынасы — кез келген азық-түлік, табыс, береке оңай келмейді; оның артында еңбек, шыдам, күтім және жауапкершілік болады. Сондықтан асқа, нанға, өнімге құрметпен қарау керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бір түйір дән» — ұсақ көрінетін, бірақ үлкен мәні бар несібе. Ал «бір тамшы тер» — сол дән үшін төгілген еңбек пен бейнеттің символы. Яғни халық бір дәнді жай өнім емес, адам еңбегінің жемісі ретінде көрсетеді. «Тер» сөзі мұнда тек физикалық шаршауды емес, адал маңдай терді, жанкешті еңбекті білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, дүкеннен нан алып жатып, оның қалай өндірілгенін, қанша адам еңбек еткенін ойласақ, ас ысырап етпей, қадірін білеміз. Ауылдағы диқаннан бастап наубайшыға дейінгі еңбекті бағалау — осы мақалдың бүгінгі өмірдегі көрінісі.