Бір нақақты күйдіргеннен,
Он қылмыстыны ағартқан артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ғана анық, дәл айтылған сөздің немесе бір шындықтың әсері үлкен екенін білдіреді. Астарлы мағынасы — бір адамға немесе аз ғана нәрсеге қатаң шара қолданғаннан гөрі, көптің көзін ашатын, тәрбиелейтін, әділ сөз айтқан пайдалырақ. Яғни түзу ескерту, шындықты батыл жеткізу кейде жазалаудан да күштірек әсер етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күйдіру» сөзі жазалау, ауыртпалық салу, қатты тыйым жасау мағынасында қолданылған. Ал «ағарту» — тек білім беру емес, сана ашу, дұрыс жолға салу, түсіндіру деген ұғымды білдіреді. «Бір» мен «он» саны да салыстыру үшін алынған: аз болса да, пайдалы сөздің құны көп. Халық бұлайша әділдік пен тәрбиенің күшін бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал біреудің қателігін тек жазалай бермей, себеп-салдарын түсіндіріп, саналы шешімге жеткізудің маңызды екенін еске салады. Мысалы, мектепте тәртіп бұзған оқушыны тек ұрыспай, оның әрекетінің зиянын түсіндірсе, ол қайта қателеспеуге тырысады.
On qylmystyny aǵartqan artyq.