Білмегенді үйрет,
Жерге соқа салдырып сүйрет.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал білмейтін адамға үйретудің, тәрбиелеудің маңызын айтады. Тура мағынасында — жер жыртуға үйренбеген адамға соқа салдырып, еңбекке баулу. Астарлы мағынасы — адамды қол қусырып қалдырмай, іске үйретсе, ол пайдалы бола бастайды. Яғни надандық пен тәжірибесіздік білім, машық және тәрбие арқылы түзеледі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жерге соқа салу» — ауыр еңбек пен шаруашылық істі меңгеру бейнесі. «Сүйрету» сөзі алғашында адамның қиналып, еріксіз үйренетінін білдіреді. Бірақ осы қимылдың өзі тәжірибе мен дағдыға жеткізеді. Демек, еңбек те, оқу да бірден оңай болмайды; адамды шыңдайтын — қайталау, төзім және бағыт көрсету.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жас маманға, оқушыға не жаңа іске кіріскен адамға қатысты жиі айтылады. Мысалы, жұмысқа жаңадан келген қызметкерге тәжірибелі әріптесі бәрін түсіндіріп, қадам-қадамымен үйретсе, ол кейін өз ісін сенімді атқарады. Яғни білмегенді жазғырмай, үйрету — қоғамның да, отбасының да дұрыс жолы.
Jerge soqa saldyryp súıret.