Бие қоста жүріп терлесе,
Құлын босқа жүріп терлейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бие қоста, яғни дұрыс бағып-күтімде жүріп терлейді, ал құлын босқа жүгіріп, мақсатсыз шаршап терлейді. Астарлы мағынасы — үлкеннің істеген ісі мен еңбегінің өтеуі болады, ал жөнсіз қимыл, ретсіз әрекет бос әурешілікке әкеледі. Яғни адам әр істі орнымен, мақсатпен атқаруы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы бие — тәжірибелі, шаруаның тірегіндей үлкенді білдіреді. Құлын — жас, әлсіз, әлі бағыт-бағдары толық қалыптаспаған жанның бейнесі. «Қоста жүріп» дегені — қамқорлық, тәртіп, бақылау аясын аңғартады. Ал «босқа жүріп терлеу» — еңбектің не қимылдың пайдасыз кетуін көрсететін бейнелі сөз.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: жоспарсыз, ойсыз істелген жұмыс адамды шаршатып, нәтиже бермейді. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай, түнімен кітап ақтарғанмен, жүйелі оқыған құрдасынан төмен нәтиже көрсетуі мүмкін. Сондықтан әр әрекеттің бағыты, реті, мақсаты болуы керек. Сонда ғана еңбек зая кетпей, пайдаға асады.
Qulyn bosqa júrip terleıdi.