Бидің айтқанын құл да айтады,
Бірақ аузының дуасы жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің сөзін қайталау оңай, оны кез келген адам айта алады. Астарлы мағынасы: шын шешеннің, беделді бидің сөзі жай қайталау емес, оның артында ақыл, тәжірибе, әділдік, салмақ және елге өтімді рухани күш болады. Сол себепті құлдың да дәл сондай сөз айтуы мүмкін, бірақ ол сөздің әсері, салмағы, сендірер қуаты болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «би» — ел ішіндегі көсем, шешен, әділ төреші. «Құл» — тек әлеуметтік төмен адам емес, көбіне ойы мен беделі жетпеген, сөздің мәнін терең ұқпайтын жанның бейнесі. «Аузының дуасы жоқ» деген тіркес сөзінің құны жоқ, батасы өтпейді, ықпалы әлсіз дегенді білдіреді. Яғни, сөздің сыртқы формасы емес, ішкі қуаты маңызды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің дайын ойды көшіріп айтып, өзін білімді етіп көрсетуіне қатысты айтылады. Мысалы, жоба қорғауда оқушы мәтінді жаттап айтып шыққанымен, сұраққа жауап бере алмай қалса, ұстаз: «Бидің айтқанын құл да айтады, бірақ аузының дуасы жоқ» деп ескертеді. Бұл — өз ойың, түсінігің, дәлелің болу керек деген сабақ.
Biraq aýzynyń dýasy joq.