Бесік кертпе қыз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Бесік кертпе қыз» деген тіркес қыз баланың кішкентайынан-ақ ұяң, нәзік, ибалы болып өсуін меңзейді. Тура мағынасында бесікте жатқан сәби қыз туралы айтылғандай көрінгенімен, астарында қазақтың қыз тәрбиесіне ерекше мән бергені жатыр. Яғни қыздың мінезі, жүріс-тұрысы, сөз саптауы ерте жастан қалыптасуы керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бесік» — баланың алғашқы тәрбиесі басталатын қасиетті орынның белгісі. Ал «кертпе» сөзі ұқыптылықты, жинақылықты, нәзік мінезді білдіретін ишара ретінде қолданылады. «Қыз» бейнесі арқылы қазақ қоғамындағы инабат, әдеп, көргенділік ұғымдары көрінеді. Бұл тіркес қыз баланы еркелетіп қана қоймай, оны ерте бастан тәртіпке, ұят пен әдепке баулу керек екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал қыз тәрбиесі туралы айтқанда, отбасы мен қоғамның жауапкершілігін еске салу үшін қолданылады. Мысалы, ата-ана қыз балаға кішкентайынан сыпайы сөйлеуді, өзін күтіп ұстауды, үлкенді сыйлауды үйреткенде осы мәндегі сөз айтылады. Бұл — тәрбиенің іргесі ерте қаланатынын білдіретін өнегелі ой.