Батырға да жан керек,
Пақырға да жан керек.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: батыр да, пақыр да тірі адам, екеуіне де жан қажет. Астарлы мағынасы: адамның әлеуметтік орны, байлығы, атағы, күші әртүрлі болғанымен, бәрі бірдей пенде. Сондықтан ешкімді менсінбеуге де, әлсізді төмен көруге де болмайды. Батырдың да шаршайтыны, қиналатыны, қорған іздейтіні бар; пақырдың да өмір сүруге, сый-құрметке, қамқорлыққа мұқтажы болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «батыр» — күшті, ер мінезді, беделді адамды білдіреді. «Пақыр» — тұрмысы төмен, әлсіз, мұқтаж жанның бейнесі. Екі қарама-қарсы ұғымды қатар қою арқылы халық адам баласының ортақ табиғатын көрсетеді: бәрінің де жүрегі, жаны, сезімі бар. Бұл — кісілік өлшемнің байлықта емес, адамға деген құрметте екенін аңғартатын терең ой.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген адамға сыйластықпен қарау керегін еске салады. Мысалы, жұмыста басшы да, қарапайым қызметкер де шаршайды, уайымдайды, қолдауға мұқтаж болады. Сондықтан біреудің лауазымына қарап менсінбей сөйлеу дұрыс емес, әр адамға адам ретінде қарау қажет.
Paqyrǵa da jan kerek.