Батырды «бәрекелді» өлтіреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Батырды «бәрекелді» өлтіреді» деген мақал тура мағынасында батырды бір ауыз сөз өлтіреді дегенді білдірмейді. Астарлы мағынасы — адамды орынсыз мақтау, шектен тыс мадақтау, әсіресе ерлікке, даңққа мастану әлсіретеді. Батырдың өзі де мақтауға еріп, сақтығын жоғалтып, өз күшіне тым сеніп кетсе, қателікке ұрынады. Яғни, мақтау кейде жігер беретіндей көрінгенімен, адамды босаңсытып, тәкаппарлыққа жетелейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «батыр» — тек соғыс адамы емес, кез келген қайратты, намысты, алғыр адам. Ал «бәрекелді» — ризалық білдіретін, қошемет айтатын сөз. Халық осы бір қарапайым сөзді образ етіп алып, оның күшін асыра көрсету арқылы мақтаудың қауіпті жағын аңғартады. Яғни, сөздің өзі емес, сөздің адамның мінезіне әсері маңызды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жетістікке масаттанбауды ескертеді. Мысалы, бір қызметкерді бәрі үздік деп шектен тыс мақтай берсе, ол жауапкершілікті төмендетіп, бұрынғыдай тырыспай қалуы мүмкін. Сондықтан мақтау орнымен айтылып, адамды жігерлендіргенімен, шынайы еңбек пен сақтықты ұмыттырмауы керек.