Бастың көркі - жүз,
Жүздің көркі - көз;
Ауыздың көркі - тіл,
Тілдің көркі - сөз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам сұлулығының тек сыртқы келбетте емес, оның мәнді мүшелерінде, әсіресе сөзінде көрінетінін айтады. Бас пен жүз — адамның сыртқы бейнесі, ал сол жүздің шырайын ашатын нәрсе — көздің жанары. Ауыздың көркі тіл арқылы байқалса, тілдің шынайы көркі — орынды, әсерлі, тәрбиелі сөз. Яғни адамның қадірі тек ажарында емес, сөйлей білуінде, ойын жинақы жеткізуінде, сөзінің салмағында.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «бастың көркі», «жүздің көркі», «ауыздың көркі» деген тіркестер бір-бірімен сабақтасқан сатылы ұғым құрайды. Көз — жанның айнасы, адам мінезін танытатын белгі ретінде алынған. Тіл — ойды жеткізетін құрал, ал сөз — сол тілдің ең биік жемісі. Сондықтан мақал адамның ішкі мәдениеті сыртқа сөз арқылы шығатынын астарлайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әдепті сөйлеу, ойын анық айту, орынсыз сөзден сақтану керек деген ойды білдіреді. Мысалы, бір адам сырттай тартымды болғанымен, дөрекі сөйлесе, оның беделі төмендейді. Ал сыпайы, дәл, мәнді сөйлейтін адам айналасына сыйлы болады.
Júzdiń kórki - kóz;
Aýyzdyń kórki - til,
Tildiń kórki - sóz.