Бақырауық демесең,
Бағалы түлік - түйе ғой.
Жаман да болса, өз ұлың,
Өз малыңа ие ғой.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өзінікін жатсынбай, қадірлей білуі керек екенін айтады. Түйе – қазақ үшін бағалы, төзімді, берекелі түлік, сондықтан оның «бақырауығы» сияқты сыртқы мінін емес, пайдасын, қасиетін бағалау керек. Сол сияқты, «жаман да болса, өз ұлың» дегені – өз балаңды, өз еліңді, өз дүниеңді бөтенсінбей, жауапкершілікпен қорғау керек деген ой. Астарында «өз дүниеңе ие бол, өзіңнің барыңды қадірле» деген тәрбиелік мән жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы түйе – молшылықтың, сабырдың, төзімділіктің символы. Оның «бақырауығы» деп мін тағу сыртқы кемшілікті ғана көруді білдіреді. Ал «өз ұлың», «өз малың» деген тіркестер адамға ең жақын, ең қымбат нәрселерді меңзейді. Мұнда туыстық та, мал да, иелік те бір ойға бірігіп, өзіңе тиесілі нәрсені бағалау керектігі танылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, кей ата-ана баласының мінезіндегі ұсақ кемшіліктерге көп көңіл бөліп, оның жақсы қасиеттерін елемей жатады. Ал мақал сол баланы түзетіп, жетілдіріп, жауапкершілікпен тәрбиелеу керектігін ескертеді. Яғни, бардың қадірін біліп, өзіңнің адамыңа да, мүлкіңе де ие болу қажет.
Baǵaly túlik - túıe ǵoı.
Jaman da bolsa, óz ulyń,
Óz malyńa ıe ǵoı.