Байда пейіл болса,
Кедейде мейір болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адамның қолында дүние көп болса да, оның пейілі кең болмаса, байлығының пайдасы аз; ал кедей адамда мейірім мен адамгершілік мол болса, оның рухани байлығы жоғары деген ой. Астарлы мағынасы — адамның қадірі мал-мүлкімен емес, ниетімен, жүрек жылуымен, өзгеге деген ықыласымен өлшенеді. Пейіл кеңдік пен мейірім адамды көрікті етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бай» — тек дәулетті адам емес, мүмкіндігі бар, қолы жететін жанның бейнесі. «Кедей» — материалдық жағынан таршылық көрген адам. Ал «пейіл» мен «мейір» — екі түрлі рухани қасиет. Бірі адамның ішкі кеңдігін, жомарт ниетін білдірсе, екіншісі жанашырлық пен адамға жылылық танытуды аңғартады. Мақалда байлық пен кедейлік қарама-қарсы қойылып, рухани құндылықтың үстемдігі көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдарды тек табысымен емес, мінезімен бағалауға шақырады. Мысалы, қалтасы қалың біреу көмектескісі келмей, ал қарапайым жалақы алатын адам мұқтаж жанға қол ұшын созса, жұрт соның мейірін жоғары қояды. Демек, шын байлық — жүрек жомарттығы мен адамдық қасиет.
Kedeıde meıir bolady.