Аздың атасы бір, көптің көрі басқа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал аз нәрсе мен көп нәрсенің арақатынасын салыстырып тұр. Аз дүние, аз топ немесе аз адам көбіне бір тектен, бір бастаудан тарайды, сондықтан ондағы тәртіп те, бағыты да ортақ болады. Ал көпшілік көбейген сайын әрқайсысының ойы, мінезі, мүддесі бөлек-бөлек болып, бірлік пен бағыт сақталуы қиындайды. Астарлы мағынасы — шағын ортада жауапкершілік пен келісім жеңіл, ал көп жерде іріткі, тартыс, ала-құлалық көбірек кездесуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «атасы бір» дегені — бір тамырдан, бір негізден шығу, біртектілік. Ал «көптің көрі басқа» деген тіркес көпшілік жиналған жерде ахуал, мінез, тәртіп, мақсат әртүрлі болып кететінін бейнелейді. «Көр» сөзі мұнда сыртқы бейне ғана емес, ішкі сапа, қалып, болмыс мағынасын да аңғартады. Яғни аздың жөні бір, ал көптің жөні сан тарау деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды шағын ұжым мен үлкен ұжымның жұмысын салыстырғанда қолдануға болады. Мысалы, отбасылық шағын кәсіпте шешім тез қабылданып, бәрі бір арнада жүрсе, үлкен мекемеде әр бөлімнің өз тәртібі мен ойы болады. Сол себепті басшы көп адамды басқарғанда ортақ ереже мен түсінікті күшейтуі керек деген ой айтылады.