Азаматтың бір ажары - кеңдігі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Азаматтың бір ажары – кеңдігі» деген мақал ер адамның, жалпы кісі мінезінің көркі оның кең пейілінде, жомарттығында, кешірімділігінде екенін білдіреді. Мұндағы «ажар» – сыртқы сұлулық қана емес, адамның ішкі сәні, қадір-қасиеті. Яғни адамды көрікті ететін нәрсе – оның тарлық жасамай, өзгені жатсынбай, қолынан келгенше жақсылық жасауында.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «кеңдік» сөзі тура мағынасында кең болуды емес, жүректің, ниеттің, мінездің кеңдігін меңзейді. Кең адам сараң болмайды, ұсақтыққа бармайды, біреудің кемшілігін бетіне баспайды. Ал «ажар» сөзі адамның бет-бейнесін емес, мінез сұлулығын көрсетеді. Халық осы арқылы шын сұлулық сыртта емес, жүректе екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдар арасындағы сыйластық пен мәдениетті қарым-қатынаста жиі қолданылады. Мысалы, жұмыста бір қызметкер әріптесінің қатесін кешіріп, көмектессе, жұрт оны «кең пейілді, нағыз азамат» деп бағалайды. Осындай мінез адамға абырой әкеледі, айналасына да жылылық сыйлайды.