Ауырлықты нар көтереді,
Нар көтермесе, бар көтереді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ең ауыр жүктi нар түйе көтереді, ал нар көтере алмаса, қалған малдың бәрі жұмылса да көтеріп әкетеді. Астарлы мағынасы — үлкен салмақты, қиын істі ең алдымен ең мықты, ең төзімді адам атқарады; егер ол да шамасы жетпесе, онда барша жұрт бірігіп кірісуі керек. Яғни ауыр істің шешімі күште ғана емес, көптің ынтымағында.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «нар» — шыдамды, қуатты, ауыртпалыққа берік адамға берілген бейне. Ол ел ішіндегі тірек болар азаматты меңзейді. «Бар» сөзі — тек жеке біреу емес, көпшілік, ортақ күш деген ұғым. Халық нарды төзім мен қайраттың символы ретінде алып, қауым болып көтерілетін істі де осылай бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жауапкершілік, ұйымшылдық, өзара сүйеніс қажет кезде қолданылады. Мысалы, отбасында бір адамның мойнына барлық шаруаны арта салмай, бәрі бірігіп үй жөндеу, көшу, үлкен кісіні күту сияқты жұмыстарды бөлісіп істесе, мақалдың мәні дәл келеді. Ол «қиындықты бір адам емес, көп болып көтерген жөн» деген ойды үйретеді.
Nar kótermese, bar kóteredi.