Ауырды нар көтереді,
Әзілді жар көтереді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыр жүк көтеруге нар түйе шыдайды, ал жеңіл әзіл-қалжыңды, сөздің салмағын көбіне жар, яғни әйел көтереді. Астарлы мағынасы: отбасы ішіндегі ауыртпалыққа да, көңіл көтерер қалжыңға да төзімді, сабырлы адам керек. Ер-азаматтың міндеті – ауыр істі көтеру, ал жұбайдың орны – үй ішінің жылуын сақтап, әзілді де жарасымды қабылдау. Мақал адам мінезіндегі төзім мен үйлесімді көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы нар – күш-қуаттың, төзімнің символы. Ол ауыр жүктің өзін қиналмай көтеретін мал ретінде алынған. Жар – отбасының, әйелдің, үй ішіндегі нәзік үйлесімнің бейнесі. «Әзіл» сөзі тек күлкі емес, кейде адамның көңілін сынайтын, арадағы сыйластықты байқататын сөз ретінде берілген. Яғни мақал күшті нәрсе мен нәзік сезімді қарсы қойып, екеуінің де өз орны барын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал отбасылық өмірде, қызметте не аралас-қатынаста адамдардың қабілеті әртүрлі екенін еске салады. Мысалы, үйде бір адам қаржылық қиындықты көтерсе, екіншісі шаңырақтағы жайлы ахуалды сақтап, ауыр сөзді де, жеңіл қалжыңды да дұрыс қабылдайды. Сонда ғана татулық бұзылмайды.
Ázildi jar kóteredi.