Ауыл-үйді бала мен ит араздастырады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ауыл ішіндегі, үй ішіндегі татулықтың да, берекесіздіктің де көбіне ұсақ нәрседен басталатынын білдіреді. Тура мағынада бала мен иттің ойыны, қылықтары бір-біріне кедергі болып, шу шығаруы мүмкін. Астарлы мағынада болса, үйдегі тәртіпсіздік, жауапсыздық, ұсақ кикілжің, орынсыз еркелету не қараусыздық үлкен араздыққа дейін жеткізетінін ескертеді. Яғни бір шаңырақтың тыныштығын сақтайтын нәрсе — ұқыптылық, тәрбие және өзара түсінік.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бала» — алаңсыздық, аңғалдық, тәртіпке мұқтаж мінездің бейнесі. «Ит» — үйдің берекесін күзететін, бірақ орынсыз әрекет болса, шу тудыратын тіршілік иесі. Осы екі образ арқылы халық үй ішіндегі ретсіздік пен қақтығыстың шағын көрінісін көрсетеді. Араздықтың өзі көбіне үлкен себептен емес, елеусіз көрінген әрекеттерден туатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ана мен үй ішіндегі адамдарға балаларды дұрыс тәрбиелеу, үй жануарын күтіп-баптау, тәртіп сақтау қажет екенін еске салады. Мысалы, кішкентай балаға итті мазалатпай, үйде ережені үйретпесе, бір сәттік ойнақылық төбелеске, шуға, тіпті көршімен ренішке де себеп болуы мүмкін. Сондықтан ұсақ нәрсені елемеу — үлкен берекенің бұзылуына жол ашуы мүмкін.