Атты арбада көр,
Жігітті ордада көр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның немесе аттың шын қасиеті сырттай емес, іс үстінде танылатынын білдіреді. Аттың қандай екенін оны арбаға жеккенде, жүк тартқанда байқайсың. Сол сияқты жігіттің де мінезі, қайраты, жауапкершілігі көптің ортасында, ел ісіне араласқанда көрінеді. Яғни, адамды мақтан сөзімен емес, нақты ісімен бағалау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арба» — ауыр жұмыс пен сынақтың символы. Ат сол ауырлықты тарта алса, оның күші мен төзімі белгілі болады. «Орда» — елдің ортасы, үлкен жиын, жауапты орта. Жігіт ордада сыналады дегені — ол көптің алдында сөз таба ала ма, елге пайдасы тие ме, мінезі берік пе, соны меңзейді. Бұл образдар ер азаматтың болмысын әрекет арқылы тану керек екенін әдемі жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қызметте, оқуда, спортта, қоғамдық істе адамды бағалағанда қолданылады. Мысалы, біреу өзін өте қабілетті деп айтып жүруі мүмкін, бірақ жобаға жауап беріп, істі соңына дейін жеткізсе ғана шын бағасы білінеді. Демек, адамның шынайы деңгейі сөзінде емес, жауапкершілік жүктелгендегі ісінде анықталады.
Jigitti ordada kór.