Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетеді. Аттың аты ат болғанымен, оның бағасы жүрісінде, шабысында, күш-қуатында білінеді. Сол сияқты ер адамның да шын құны сыртқы көрінісінде емес, ерлігінде, тындырымды ісінде, елге тигізген пайдасында танылады. Яғни, адамды да, атты да сөзбен емес, істен тану керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — тек көлік емес, қазақ тұрмысындағы сенім, серік, тірлік құралы. «Жүрісі мен күші» аттың жарамдылығын, шапшаңдығы мен төзімін білдіреді. Ал «ер» — намысты, жауапты, көпке пайдалы азаматтың бейнесі. «Ерлігі мен ісі» деген тіркес батылдықты ғана емес, сол батылдықты нақты іске айналдыра білуді меңзейді. Демек, мақалда сыртқы атақтан гөрі шынайы қабілет пен пайдалы әрекет жоғары қойылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды қызметіне, уәдесіне, нәтижесіне қарап бағалауға үндейді. Мысалы, біреу өзін көп мақтауы мүмкін, бірақ жұмыста нақты нәтиже көрсетпесе, оның сөзі де өтпейді. Ал тыныш жүріп, ісімен танылған адам шын мәнінде қадірлі болады.
Júrisi men kúshi artyq;
Erden erdiń nesi artyq?
Erligi men isi artyq.